www.aqmangittani.uz - Aqman'g'i't tan'i' gazetasi' web sayti gazeta 1969-ji'l 1-iyulden shi'g'a basladi'

ЛАЗЫМның лазымлары

Буннан бир жыл бурын «жаназа күни мал сойып, аўқат писириў, мейитти бир нешше күнлеп сақлаў дурыс емес, бул динимизге жат үрп-әдетлер» деген гәплерди еситкенде көпшиликтиң қыялына «қарақалпақ халқының басқа халықлардан өзгешелиги де усында емес пе, нешше әсирлерден берли ата-бабаларымыздан мийрас болып киятырған үрп-әдетлерди қалай бийкарлаймыз» деген ой-пикир келгенлиги рас (дәслепки ўақытлары өзимиз де усындай пикирде едик, себеби бундай үрп-әдетлер тек қарақалпақ халқында ушырасады).

Xabardi oqi'w
04.08.2018

СПОРТШЫ ҚЫЗДЫҢ ӘРМАНЫ

Меҳрибан Султанбаева «Тақыркөл» АПЖ аймағында жайласқан 9-санлы мектептиң 7-класында оқыйды.

Xabardi oqi'w
04.08.2018

КӨШПЕЛИ ҚАБЫЛЛАЎ

Нөкис районы орайындағы «Ақмаңғыт» ППЖ да район ҳәкими А.Сейтахов, Қарақалпақстан Республикасы прокуроры орынбасары Я.Бабажанов, Қарақалпақстан Республикасы Министрлер Кеңеси баслығының орынбасарлары А.Тәжетдинов ҳәм Б.Ҳәбибуллаевлардың қатнасында көшпели қабыллаў болып өтти.

Xabardi oqi'w
04.08.2018

ПУҚАРАЛАРДЫҢ ТЫНЫШЛЫҒЫ ТӘМИЙИНЛЕНБЕКТЕ

Өзбекстан Республикасы Ишки ислер министрлиги ҳәм Миллий гвардияның 2018-жыл 2-июнь күнги қоспа режеси тийкарында бүгинги күнде орынларда жынаятшылықтың ерте алдын алыў, пуқаралардың тынышлығын тәмийинлеў ҳәм олардың машқалаларын үйрениўге бағышланған илажлар өткерилмекте.

Xabardi oqi'w
04.08.2018

ЫҚШАМЛАСҚАН НЕКЕ ТОЙЛАРЫ

Нөкис районында 30-июнь – Жаслар күни байрам илажлары шеңберинде райондағы 5 кем тәмийинленген жас шаңарақтың неке тойлары болып өтти.

Xabardi oqi'w
04.08.2018

ЛЕЙШМАНИОЗ КЕСЕЛЛИГИ

Жаз мәўсими кирип келиўи менен жәнликлер көбейе баслайды. Соның ишинде, әсиресе, шыбынлар ҳәдден тыс көбейип адамларға ҳүжим жасап шағып жуқпалы кеселликлер тарқатады. Усындай кеселликлердиң бири – лейшманиоз кеселлиги. 2016-жыл Нөкис районында тери лейшманиозы менен аўырған 8 наўқас дизимге алынған. Бул кеселликтиң жуқпалы екенлигин есапқа алған ҳалда кеселлик ҳәм оның профилактикасы ҳаққында төмендеги мағлыўматларды келтирип өтемиз.
[center]ЛЕЙШМАНИОЗ КЕСЕЛЛИГИ[/center]
Бул кеселлик тери ҳәм высцериаль лейшманиозы болып еки түрге бөлинеди. Ал, тери лейшманиозы зоноз ҳәм антропоноз болып бөлинеди. Тери лейшманиозын қозғатыўшыларының ошағы қумтышқан, балпақтышқан ҳәм басқа да кемириўшилер болып есапланады. Кеселликтиң москит шыбынлары базы да тасбақалар да инфекция ошағы есапланады. Москитлер қумтышқанларын шаққаннан кейин бул қумтышқаны лейшманиоз кеселлигин жуқтыратын болып қалады яғный ол зыянланады. Бул шыбын тийкарынан қумтышқанлар инлеринде жасайды. Бир тышқан ининде 500ге жақын москит шыбынлары жасайды. Москитлер адамды шаққанда кеселлик қозғатыўшылар яғный лейшманиялар териге киреди, усы жол менен кеселлик жуғып раўажлана баслайды. Кеселликтиң бир-еки ҳәптеден бир ярым яки еки айға шекем жасырын дәўири өтеди. Териниң лейшмания қозғатыўшылары кирген орында қызыл реңли папула бирлемши лейшманиома пайда болады. Оның диаметри 2-3 мм болады. Бул папула тез үлкейип әтирапында тоқыма қызарып турады. Арадан 1-2 ҳәпте өткеннен кейин папула лейшманиоманың ортасында некроз басланады ҳәм үлкенлиги 10-15 мм ернеклери ойық, ириң менен қапланған жаралар пайда болады.
Адамлардың кеселлениіи жаз айларында яғный москитлердиң саны көбейетуғын дәўирине туўра келеди. Кеселликтиң ҳәдден тыс көтерилиўи сентябрь, октябрь айлары болып есапланады. Москитлер таң атқан ҳәм қуяш батып киятырған ўақытлары уша баслайды. Москит шыбынлар, әсиресе, адамды кешқурын көп шағады. Лейшманиоз бенен барлық жастағы адамлар кеселленеди. Бул кеселлик пенен аўырған адам тәўир болғаннан кейин жара орынлары ойылып тыртық болып қалады.
Бул москит шыбынларының личинкалары жыйналған шалшық суўларда, топланып қалған шығындыларда, мал қоралардағы топланып турған қыйларда көбейеди. Соның ушын шыбын личинкаларының көбейиў орынларын жоқ етиў яғный есик алдындағы шалшық суўларды көмип ямаса ағызып жиберип қурғатылса, топланып қалған шығындыларды тазалап жоқ етилсе, мал қора ишиндеги қыйларды жыйнап қоймай дәрҳал алып тасланса, үй ишлерин таза сақласа лейшманиоз кеселлигин тарқатыўшы москит шыбынлар болмайды. Жаз айында айна, есиклерге москит сеткалар қурып, түнде пешеханаларда жатыў керек. Егерде үйде тери лейшманиозы менен аўырған адам болса түнде жатқанда бул наўқастың жаралары жабық ҳалда болыўы керек. Себеби, түнде жараға қонған москитлер, саў адамға қонып терисине лейшмания қозғатыўшылары түсип тери астын зыянлайды.
Айша ПУРХАНОВА
районлық МСЭБОның
энтомология бөлими меңгериўшиси
[right](Сүўрет интернет материалларынан алынған)

[/right]скачать dle 10.5фильмы бесплатно

22.05.2017
O'xshash xabarlar: